Cần giúp đỡ ở Hàn Quốc, người Việt gọi 1345 trước

Giấy tờ xếp trên bàn, hạn nộp còn ba ngày. Và không ai quanh bạn nói đủ tốt cả tiếng Việt lẫn tiếng Hàn để giải thích cái ô trống thứ tư đang hỏi gì.

Hàn Quốc thật ra có một mạng lưới cơ quan hỗ trợ người nước ngoài rất dày, gần như toàn bộ miễn phí. Rắc rối nằm ở chỗ khác: gọi nhầm nơi thì bạn mất cả buổi sáng để nghe một câu duy nhất, “cái đó không thuộc thẩm quyền của chúng tôi”.

Số đầu tiên bạn nên lưu vào máy là 1345

Bấm 1345, không cần mã vùng, ở bất cứ đâu trên lãnh thổ Hàn Quốc. Đây là Tổng đài tư vấn tổng hợp cho người nước ngoài (oegugin jonghap annae center) do Bộ Tư pháp và Cục Xuất nhập cảnh vận hành, phục vụ khoảng 20 ngôn ngữ và tiếng Việt là một trong những ngôn ngữ có tư vấn viên thường trực.

Đây là nơi đúng khi câu hỏi của bạn dính tới tư cách lưu trú: gia hạn D-2, chuyển đổi từ D-4, đăng ký thẻ cư trú, khai báo đổi chỗ ở trong 14 ngày, hay xin phép làm thêm ngoài giờ học. Tư vấn viên đọc được quy định gốc và nói lại bằng tiếng Việt, thay vì bạn phải tự đoán qua Google Dịch.

Tổng đài 1345 cung cấp tư vấn về nhập cảnh, xuất cảnh, tư cách lưu trú và các thủ tục dân sự cho người nước ngoài cư trú tại Hàn Quốc bằng nhiều ngôn ngữ.

Trước khi gọi, hãy mở sẵn trang của Cục Xuất nhập cảnh và cổng HiKorea, vì tư vấn viên sẽ hay nói “anh vào mục đó đặt lịch hẹn”. Có sẵn màn hình trước mặt thì cuộc gọi ngắn đi một nửa.

Nhưng có một giới hạn mà rất nhiều người Việt chỉ phát hiện ra sau khi đã gọi ba lần: 1345 tư vấn, chứ không giải quyết thay bạn. Và với ba nhóm vấn đề dưới đây, họ sẽ chuyển máy bạn đi nơi khác.

Đăng ký thẻ cư trú ARC tại Hàn Quốc

Trung tâm Gia đình làm được gì, và ai thì không dùng được

Nếu bạn kết hôn với người Hàn Quốc, nơi cần tìm là Trung tâm Gia đình (gajok center), tên cũ là Trung tâm hỗ trợ gia đình đa văn hóa. Cả nước có hơn 200 trung tâm, gần như quận huyện nào cũng có một cái.

Danh mục dịch vụ của multicultural family support center rộng hơn nhiều người tưởng: lớp tiếng Hàn tại chỗ, phiên dịch và biên dịch tiếng Việt khi đi bệnh viện hay lên phường, tư vấn hôn nhân và tâm lý, chương trình giáo dục song ngữ cho trẻ, hỗ trợ tìm việc cho vợ hoặc chồng là người nhập cư. Toàn bộ do Bộ Bình đẳng giới và Gia đình cấp ngân sách, nên phí gần như bằng không.

Đi kèm là tổng đài 1577-1366 (Danuri), trực 24 giờ mỗi ngày, tất cả các ngày trong năm, có tiếng Việt. Khác biệt quan trọng: 1345 nghỉ cuối tuần, còn 1366 thì không. Bạo lực gia đình, cần chỗ tạm lánh khẩn cấp giữa đêm, xung đột với nhà chồng, đây là số phải nhớ. Thông tin dịch vụ và địa chỉ từng trung tâm nằm ở cổng Danuri và Bộ Bình đẳng giới và Gia đình.

Đây là chỗ nhiều du học sinh hụt hẫng. Phần lớn chương trình của Trung tâm Gia đình được thiết kế cho người kết hôn nhập cư và con cái họ. Bạn đang giữ D-2 hay E-9 và sống một mình thì có thể bị từ chối ở một số lớp.

Vậy người độc thân học tiếng Hàn miễn phí ở đâu?

Lớp tiếng Hàn miễn phí ngay tại phường bạn đang ở

Câu trả lời là Chương trình Hòa nhập xã hội (sahoe tonghap program, viết tắt KIIP) của Bộ Tư pháp. Chương trình chia làm 6 cấp, từ cấp 0 đến cấp 5, dạy tại các trường đại học và trung tâm được chỉ định trên khắp cả nước, và mở cho mọi người nước ngoài cư trú hợp pháp, không phân biệt loại visa.

Bạn làm một bài kiểm tra xếp lớp trước, rồi học đúng cấp của mình. Học phí do nhà nước chi trả phần lớn, người học chỉ đóng một khoản rất nhỏ hoặc không đóng gì tùy cơ sở. Đây là free Korean class foreigners local center theo đúng nghĩa: lớp nằm trong thành phố bạn ở, không phải bay lên Seoul.

Phần thưởng thật sự nằm ở cuối chương trình. Hoàn thành cấp 5 được công nhận thay cho một phần yêu cầu năng lực tiếng Hàn khi xin thường trú F-5 hoặc nhập tịch, và được cộng điểm trong hệ thống tính điểm của một số loại visa. Nói cách khác, lớp tiếng Hàn miễn phí này còn là một khoản đầu tư cho hồ sơ cư trú của bạn ba năm sau.

Ngoài KIIP, các Trung tâm Toàn cầu do chính quyền địa phương vận hành cũng mở lớp và tư vấn miễn phí. Seoul Global Center là mô hình lớn nhất, nhưng Gyeonggi, Incheon, Busan, Daegu đều có phiên bản riêng. Nếu bạn còn đang ở Việt Nam và chuẩn bị sang học, Study in Korea của NIIED là nơi tra thông tin trường và học bổng GKS trước khi bay.

Chương trình KIIP tiếng Hàn miễn phí

Đến đây thì mọi thứ còn dễ chịu. Phần khó nhất là khi tiền lương của bạn không về tài khoản.

Bị nợ lương thì 1345 không cứu được bạn

Gọi 1350. Đó là tổng đài của Bộ Việc làm và Lao động, và nợ lương, giờ làm quá quy định, sa thải sai luật, tai nạn lao động đều thuộc về đây chứ không thuộc về xuất nhập cảnh.

Korea Ministry of Employment Labor counseling hoạt động theo Luật Tiêu chuẩn Lao động, và điểm mấu chốt là luật này áp dụng cho bạn kể cả khi hợp đồng của bạn chỉ là tờ giấy viết tay, kể cả khi bạn làm thêm ngoài giờ học. Sau cuộc gọi, bạn nộp đơn khiếu nại tại Văn phòng Lao động khu vực nơi công ty đặt trụ sở. Người lao động E-9 theo hệ thống cấp phép việc làm EPS còn có thêm kênh riêng qua Cơ quan Phát triển Nguồn nhân lực Hàn Quốc.

Tai nạn tại nơi làm việc thì hồ sơ đi đường khác nữa: bảo hiểm tai nạn lao động do Cơ quan Phúc lợi Lao động (COMWEL) chi trả, và bạn vẫn được bồi thường ngay cả khi công ty chưa đóng bảo hiểm cho bạn. Thông tin chính thức nằm ở Bộ Việc làm và Lao động và cổng EPS.

Một lưu ý thẳng thắn: đừng để quá lâu. Khiếu nại lương có thời hiệu, và càng để lâu thì chứng cứ như tin nhắn, bảng chấm công, sao kê ngân hàng càng khó gom lại. Bạn có đang giữ đủ những thứ đó không?

Còn một nguồn trợ giúp nữa, gần gũi nhất, và cũng gây rắc rối nhiều nhất.

Cộng đồng người Việt giúp nhanh nhất, và sai nhiều nhất

Một Vietnam community center Korea đúng nghĩa, hội đồng hương, hội sinh viên Việt Nam tại từng trường, nhóm chợ Việt ở Ansan hay Wongok, có thứ mà không cơ quan nhà nước nào có: người đã đi qua đúng cái thủ tục bạn đang mắc, và họ trả lời trong mười phút.

Hãy dùng nguồn này cho phần kinh nghiệm: đi cửa nào ở văn phòng xuất nhập cảnh, phòng khám nào có phiên dịch, tháng nào thì kín lịch hẹn. Đừng dùng nó cho phần quy định. Chính sách visa Hàn Quốc thay đổi hằng năm, và câu “năm ngoái anh làm thế vẫn được” là nguyên nhân phổ biến của hồ sơ bị trả về.

Với giấy tờ liên quan tới quốc tịch Việt Nam, hộ chiếu hết hạn, khai sinh cho con, giấy ủy quyền, hãy liên hệ Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc. Ngược lại, nếu người thân ở Việt Nam đang chuẩn bị xin visa sang thăm bạn, thông tin gốc nằm ở Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam, không nằm ở nhóm Facebook.

Quy tắc gọn cho cả bài: hỏi cộng đồng để biết đường đi, hỏi cơ quan nhà nước để biết luật.

Xin giấy phép làm thêm cho visa D-2

Tóm lại

Bốn số điện thoại, chia theo loại rắc rối, là đủ cho gần như mọi tình huống trong năm năm đầu ở Hàn Quốc.

Visa và cư trú thì bấm 1345, có tiếng Việt, giờ hành chính các ngày trong tuần. Gia đình và khẩn cấp ban đêm thì bấm 1577-1366, trực 24 giờ suốt năm. Lương, giờ làm và tai nạn lao động thì bấm 1350. Muốn học tiếng Hàn miễn phí và cộng điểm cho hồ sơ F-5 sau này thì đăng ký KIIP, 6 cấp từ 0 đến 5, mở cho mọi tư cách lưu trú hợp pháp.

Việc nên làm ngay hôm nay chỉ mất năm phút: lưu bốn số đó vào danh bạ, đặt tên bằng tiếng Việt để lúc hoảng còn tìm ra, và tra trước địa chỉ Trung tâm Gia đình gần nhà. Ngày bạn cần chúng, bạn sẽ không còn đầu óc để đi tìm.