Bảo hiểm việc làm Hàn Quốc cho người Việt, ai được nhận?

Một dòng nhỏ trên phiếu lương. Chữ 고용보험 kèm một khoản bị trừ mỗi tháng, và bạn không chắc khi mất việc mình có được nhận lại đồng nào.

Đây là thắc mắc chung của rất nhiều người Việt đang làm việc tại Hàn Quốc, từ lao động E-9 ở nhà máy, các chị em kết hôn diện F-6, cho đến kỹ sư E-7. Bảo hiểm việc làm, tiếng Hàn là goyong boheom (고용보험), không áp dụng giống nhau cho mọi người nước ngoài. Loại visa trên thẻ cư trú của bạn quyết định gần như tất cả.

Visa trên thẻ cư trú quyết định bạn có được bảo vệ hay không

Người giữ visa F-2, F-5, F-6 được áp dụng bảo hiểm việc làm bắt buộc như người Hàn. Lao động E-9 và H-2 tham gia bắt buộc một phần. Các visa lao động khác như E-7 chỉ được áp dụng khi tự đăng ký, còn du học sinh D-2, D-4 không thuộc diện áp dụng.

Cơ sở pháp lý nằm ở Luật Bảo hiểm việc làm và Nghị định thi hành của luật này.

Theo Điều 10-2 Luật Bảo hiểm việc làm (nội dung tóm lược), đối với người lao động nước ngoài có tư cách lưu trú được phép làm việc theo Luật Quản lý xuất nhập cảnh, luật này được áp dụng toàn bộ hoặc một phần theo quy định của Nghị định thi hành.

Bảng dưới đây tóm tắt cách áp dụng theo từng nhóm visa, dựa trên hướng dẫn của Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc:

Nếu bạn là du học sinh đang làm thêm, quy định về giờ làm và giấy phép làm thêm thuộc một hệ thống khác. Bạn có thể tham khảo Study in Korea và Cục Xuất nhập cảnh Hàn Quốc.

Du học sinh D-2, D-4 được làm thêm bao nhiêu giờ

Với lao động E-9, câu chuyện phức tạp hơn một chút. Và chính chỗ phức tạp đó khiến nhiều người mất quyền lợi mà không hay biết.

E-9 đã đóng bảo hiểm bắt buộc, vậy sao vẫn có thể trắng tay khi mất việc?

Vì phần bắt buộc với E-9 không bao gồm trợ cấp thất nghiệp. Muốn được nhận trợ cấp thất nghiệp, tiếng Hàn là sireop geupyeo (실업급여), bạn phải tự nộp đơn tham gia phần này.

Bộ Việc làm và Lao động đưa E-9 và H-2 vào diện bắt buộc theo lộ trình ba giai đoạn:

• Doanh nghiệp từ 30 lao động trở lên áp dụng từ 1/1/2021
• Doanh nghiệp từ 10 đến 29 lao động áp dụng từ 1/7/2021
• Doanh nghiệp dưới 10 lao động áp dụng từ 1/1/2022

Nghĩa là hiện nay, gần như mọi lao động E-9 đều đã được đăng ký phần bắt buộc. Phần này gồm chương trình ổn định việc làm và phát triển năng lực nghề, do chủ sử dụng đóng toàn bộ. Nó tài trợ cho đào tạo nghề và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp. Nó không trả tiền cho bạn khi nghỉ việc.

Đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm về chuyện miễn trừ. E-9 không được miễn bảo hiểm việc làm, nhưng phần trợ cấp thất nghiệp mặc định không được áp dụng. Nếu không đăng ký, bạn không bị trừ lương cho phần này. Đổi lại, bạn cũng không có quyền nhận trợ cấp.

Cách tự đăng ký phần trợ cấp thất nghiệp

Đơn tham gia bảo hiểm việc làm dành cho người nước ngoài được nộp cho Cơ quan Phúc lợi và Bồi thường lao động Hàn Quốc, viết tắt COMWEL. Người lao động hoặc chủ sử dụng đều có thể nộp. Sau khi được áp dụng, mỗi bên đóng 0,9% tiền lương hằng tháng cho phần trợ cấp thất nghiệp.

Thời gian trước khi đăng ký không được tính vào số ngày được bảo hiểm. Đăng ký càng sớm, bạn càng nhanh tích lũy đủ điều kiện. Quy trình tương tự cũng áp dụng cho người giữ visa E-7 hoặc F-4 muốn tham gia.

Bạn đã chắc mình được đăng ký chưa? Hãy tra cứu tư cách người được bảo hiểm trên Cổng thông tin bảo hiểm việc làm, thay vì chỉ dựa vào lời nói của công ty.

Đã đăng ký rồi cũng chưa chắc được nhận. Có ba điều kiện mà bất kỳ ai cũng phải vượt qua.

Ba điều kiện để trợ cấp thất nghiệp thực sự về tài khoản của bạn

Bạn cần đủ 180 ngày được bảo hiểm trong 18 tháng trước khi nghỉ việc, nghỉ việc không phải do tự ý bỏ việc, và đang sẵn sàng tìm việc mới. Thiếu một trong ba, hồ sơ sẽ bị từ chối.

Điều kiện thứ nhất, đủ số ngày được bảo hiểm

180 ngày ở đây là số ngày làm căn cứ trả lương, gồm cả ngày nghỉ có lương hằng tuần. Đây không phải 180 ngày theo lịch. Với lịch làm 5 ngày mỗi tuần, bạn thường cần làm việc liên tục khoảng 7 đến 8 tháng trở lên.

Điều kiện thứ hai, lý do nghỉ việc

Hợp đồng hết hạn, bị cho nghỉ vì lý do kinh doanh, doanh nghiệp đóng cửa đều được chấp nhận. Tự ý nghỉ thường không được. Ngoại lệ là khi bạn có lý do chính đáng theo quy định, ví dụ bị nợ lương kéo dài, bị quấy rối tại nơi làm việc, hoặc điều kiện làm việc thực tế thấp hơn hợp đồng.

Bạn đang định nghỉ vì chủ chậm trả lương? Hãy giữ lại sao kê ngân hàng, tin nhắn và hợp đồng trước khi rời đi.

Điều kiện thứ ba, sẵn sàng làm việc

Bạn phải có khả năng làm việc ngay và chứng minh đang tích cực tìm việc. Mức trợ cấp bằng 60% lương bình quân ngày, có mức trần và mức sàn do Bộ Việc làm và Lao động công bố. Thời gian nhận từ 120 đến 270 ngày, tùy độ tuổi và tổng thời gian tham gia bảo hiểm. Hồ sơ phải được giải quyết trong vòng 12 tháng sau ngày nghỉ việc.

Riêng với E-9, có thêm một đồng hồ đếm ngược. Theo Hệ thống cấp phép việc làm EPS, sau khi nghỉ việc bạn phải xin chuyển nơi làm việc tại trung tâm việc làm trong 1 tháng và tìm được chỗ mới trong 3 tháng. Quá hạn, bạn có thể mất tư cách lưu trú. Hai việc này chạy song song, không chờ nhau.

Lao động E-9 đổi nơi làm việc cần làm gì

Biết mình đủ điều kiện rồi, bước tiếp theo bắt đầu trên một trang web mà nhiều người vẫn gọi bằng tên cũ.

WorkNet nay là Work24, và mọi hồ sơ bắt đầu từ đây

Bạn đăng ký tìm việc trên Work24, học trực tuyến, rồi đến trung tâm việc làm, tiếng Hàn là goyong senteo (고용센터), gần nơi cư trú. Toàn bộ quá trình gồm 5 bước.

Cổng WorkNet trước đây đã được tích hợp vào Work24 (고용24). Người nước ngoài có thể đăng ký bằng số thẻ cư trú.

1. Kiểm tra giấy xác nhận nghỉ việc. Công ty cũ phải nộp báo cáo mất tư cách bảo hiểm và giấy xác nhận nghỉ việc (이직확인서). Lý do nghỉ ghi trên giấy này quyết định hồ sơ của bạn.
2. Đăng ký tìm việc trên Work24. Đăng nhập, chọn mục 구직신청 và điền thông tin.
3. Học trực tuyến. Hoàn thành khóa 수급자격 신청자 온라인 교육 dành cho người xin trợ cấp.
4. Đến trung tâm việc làm. Mang thẻ cư trú và sổ tài khoản ngân hàng đứng tên bạn để nộp đơn xin công nhận tư cách nhận trợ cấp.
5. Báo cáo định kỳ. Theo lịch được hẹn, bạn chứng minh hoạt động tìm việc để được công nhận thất nghiệp và nhận tiền.

Giao diện Work24 chủ yếu bằng tiếng Hàn. Nếu gặp khó, hãy gọi Trung tâm tư vấn nhân lực nước ngoài số 1577-0071, nơi có hỗ trợ tiếng Việt.

Hồ sơ đầy đủ vẫn có thể bị từ chối. Tệ hơn, bạn có thể bị đòi lại tiền đã nhận.

Những sai lầm khiến lao động Việt Nam mất trợ cấp

Ba sai lầm phổ biến nhất là chưa đăng ký phần trợ cấp thất nghiệp với visa E-9, tự ý nghỉ khi không có lý do chính đáng, và đi làm trong lúc nhận trợ cấp mà không khai báo.

Ngoài ra, hãy để ý những điểm sau:

• Nhầm bảo hiểm xuất cảnh với trợ cấp thất nghiệp. Bảo hiểm mãn hạn xuất cảnh (출국만기보험) của E-9 là khoản riêng, nhận khi rời Hàn Quốc. Nó không thay thế trợ cấp thất nghiệp.
• Lý do nghỉ việc bị ghi sai. Nếu công ty ghi bạn tự nguyện nghỉ trong khi thực tế bạn bị cho nghỉ, hãy yêu cầu đính chính và trình bày với trung tâm việc làm kèm bằng chứng.
• Tư cách lưu trú hết hạn. Trợ cấp gắn với việc bạn đang ở Hàn Quốc và tìm việc hợp pháp. Hãy kiểm tra thời hạn lưu trú trên HiKorea trước khi nộp hồ sơ.
• Không khai báo thu nhập. Làm thêm mà không báo trong lúc nhận trợ cấp bị coi là nhận trợ cấp gian lận. Bạn phải hoàn trả, bị thu thêm tiền phạt và có thể bị xử lý theo Luật Bảo hiểm việc làm.

Người thân ở Việt Nam đang chuẩn bị sang Hàn theo diện EPS cũng nên biết những điều này từ trước. Thông tin lãnh sự và cảnh báo cho công dân có trên trang của Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam.

Gia hạn thẻ cư trú ARC tại Hàn Quốc

Bảo hiểm y tế Hàn Quốc cho người nước ngoài

Tóm lại

• F-2, F-5, F-6 được áp dụng tự động. E-9 và H-2 bắt buộc một phần. E-7, F-4 và nhiều visa lao động khác phải tự đăng ký. D-2, D-4 không thuộc diện.
• E-9 muốn nhận trợ cấp thất nghiệp phải tự nộp đơn tại COMWEL, mỗi bên đóng 0,9% lương.
• Điều kiện nhận là 180 ngày được bảo hiểm trong 18 tháng và nghỉ việc không do tự ý.
• Trợ cấp bằng 60% lương bình quân ngày, nhận 120 đến 270 ngày, trong vòng 12 tháng sau khi nghỉ.
• E-9 có 1 tháng để xin chuyển nơi làm việc và 3 tháng để tìm chỗ mới.

Việc nên làm ngay hôm nay là tra cứu tư cách bảo hiểm của bạn trên ei.go.kr. Chỉ mất vài phút, và bạn sẽ biết mình đang được bảo vệ đến đâu trước khi cần đến nó.