Chợ đồ cũ Hàn Quốc và 5 quy tắc để không mất tiền

Phòng trọ trống trơn. Tài khoản thì vừa trả xong tiền đặt cọc.

Đó là tuần đầu tiên của gần như mọi du học sinh D-2 và người lao động E-9 mới sang Hàn. Một chiếc tủ lạnh mini mới có giá 150.000 won, cái bàn học tử tế thêm 80.000 won nữa, và bạn còn chưa mua nổi cái chăn. Người Hàn giải quyết chuyện này bằng chợ đồ cũ, thứ đã thành một phần của đời sống hàng ngày chứ không phải lựa chọn cuối cùng. Người Việt ở Hàn hoàn toàn có thể dùng cùng hệ thống đó, với vài điều kiện mà không ai nói trước.

Vì sao đồ cũ ở Hàn Quốc rẻ đến mức khó tin?

Vì ở Hàn, người ta chuyển nhà theo lịch, và lịch đó lặp lại mỗi năm.

Ký túc xá đóng cửa theo học kỳ. Hợp đồng thuê nhà thường theo chu kỳ 1 tới 2 năm và đáo hạn dồn vào vài thời điểm cố định. Kết quả là mỗi cuối tháng 2 và cuối tháng 8, hàng chục nghìn sinh viên cùng dọn phòng một lúc, mang theo tủ lạnh, máy giặt, bàn học, nồi cơm điện mà họ không thể chở đi. Người bán lúc đó không tìm lợi nhuận. Họ tìm cách tống đồ ra khỏi nhà trước ngày trả phòng.

Đỉnh điểm là cuối tháng 2. Đây là lúc giá xuống thấp nhất trong năm, và cũng là lúc mục “cho tặng miễn phí”, tiếng Hàn gọi là muryo nanum (무료나눔), xuất hiện dày đặc nhất.

Biết thời điểm mới chỉ là một nửa. Nửa còn lại là biết mở ứng dụng nào.

Chi phí sinh hoạt tại Hàn Quốc cho du học sinh

Ba ứng dụng, ba kiểu người mua

Daangn Market cho đồ cồng kềnh gần nhà, Bunjang cho hàng nhỏ gửi chuyển phát, Junggonara cho món hiếm.

Daangn Market (당근마켓), đọc là danggeun majket, là chợ khu phố. Cách dùng Daangn Market rất đơn giản: tải app, đăng ký bằng số điện thoại Hàn Quốc, rồi xác thực khu vực sinh sống, tiếng Hàn gọi là dongne injeung (동네인증), bằng định vị GPS. Từ đó app chỉ hiện tin đăng quanh chỗ bạn ở, chia theo 4 mức bán kính. Giao dịch chủ yếu là gặp mặt trực tiếp, trả tiền mặt hoặc chuyển khoản tại chỗ. Đây là nơi tốt nhất để mua nội thất cũ.

Bunjang (번개장터), đọc là beongaejangteo, đi theo hướng ngược lại. Hướng dẫn app Bunjang gói gọn trong một câu: hàng nhỏ, gửi chuyển phát toàn quốc, thanh toán qua ví trung gian giữ tiền của app. Điện thoại, tai nghe, giày, và đặc biệt là photocard cùng album K-pop đều tập trung ở đây. Nếu bạn săn merchandise của nhóm nhạc mình thích, Bunjang gần như là mặc định.

Junggonara (중고나라), đọc là junggonara, là chợ lâu đời nhất, khởi đầu từ một cộng đồng trên Naver Cafe. Kho hàng lớn nhất, nhưng cũng là nơi tỷ lệ giao dịch từ xa cao nhất, nghĩa là rủi ro cao nhất.

IMAGE_PLACEHOLDER_1

Với người mới, thứ tự hợp lý là Daangn trước, Bunjang sau, Junggonara chỉ khi không tìm được món đó ở hai nơi kia.

Có một rào cản trước tất cả: số điện thoại. Cả ba app đều xác thực bằng số thuê bao Hàn Quốc, và để mở thuê bao bạn cần thẻ cư trú người nước ngoài. Thông tin về thẻ cư trú và thủ tục đăng ký nằm ở Cơ quan Xuất nhập cảnh Hàn Quốc. Xong bước đó rồi, vấn đề chuyển sang chuyện khác hẳn: cái tủ lạnh 30.000 won kia làm sao về tới phòng bạn?

Mua nội thất cũ, và khoản phí ai cũng quên tính

Giá món đồ thường chỉ chiếm một nửa số tiền bạn thực sự bỏ ra.

Người nước ngoài mua nội thất cũ ở Hàn Quốc hay tính sai đúng ba khoản. Thứ nhất là vận chuyển. Người bán đăng “직거래”, jikgeorae, nghĩa là bạn tự tới lấy. Một chiếc máy giặt không lên được tàu điện ngầm. Dịch vụ xe tải nhỏ, tiếng Hàn gọi là 용달, tính từ khoảng 30.000 won cho quãng đường ngắn trong cùng quận, và tăng nhanh nếu tòa nhà không có thang máy.

Thứ hai là tầng. Trước khi chốt, hãy hỏi người bán hai câu: nhà có thang máy không, và món đồ có qua lọt cửa không. Hỏi trước thì mất 30 giây. Hỏi sau thì mất cả buổi chiều.

Thứ ba, và đây là khoản đắt nhất về lâu dài: phí thải bỏ. Ở Hàn, vứt đồ nội thất cỡ lớn, gọi là daehyeong pyegimul (대형폐기물), là hành vi phải đăng ký và dán tem trả phí, thường từ vài nghìn tới hơn 10.000 won mỗi món tùy quận. Bạn đăng ký qua cổng dịch vụ công Chính phủ Hàn Quốc hoặc tại trung tâm hành chính phường. Vứt lén ra đường là vi phạm và bị phạt tiền.

Nghĩa là chiếc tủ quần áo 20.000 won có thể tốn thêm 12.000 won nữa vào ngày bạn rời Hàn. Cách né khoản này rất gọn: khi dọn đi, hãy đăng lại chính món đó lên Daangn ở mục cho tặng miễn phí. Người nhận tự tới khiêng. Bạn mất 0 won.

Đồ gia dụng giá rẻ dạng hàng cũ như nồi cơm điện, lò vi sóng, quạt, chăn đệm thì ngược lại, nhẹ và mang tay được, nên gần như không phát sinh chi phí nào. Đây là nhóm nên mua nhiều nhất trong tháng đầu.

Hướng dẫn thuê nhà tại Hàn Quốc cho người nước ngoài

Tiền vận chuyển thì còn tính được. Khoản không tính được là khi người bán biến mất cùng tiền của bạn.

Gặp mặt thế nào để không mất một won nào

Quy tắc gốc chỉ có một: không chuyển tiền trước khi nhìn thấy món đồ.

Hầu hết vụ lừa trong chợ đồ cũ đều theo cùng một kịch bản. Người bán đưa giá thấp bất thường, nói đang bận nên không gặp được, rồi xin chuyển khoản đặt cọc để “giữ hàng”. Sau khi nhận tiền, tài khoản biến mất. Đây là lý do mẹo gặp mặt an toàn khi giao dịch ở Hàn Quốc quan trọng hơn mọi kỹ thuật mặc cả.

Năm quy tắc nên áp dụng cứng:

1. Gặp ban ngày, ở nơi đông người. Nhiều đồn cảnh sát địa phương có bố trí khu vực giao dịch an toàn ngay trước trụ sở, có camera giám sát. Thông tin về các hoạt động này do Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Hàn Quốc công bố.
2. Kiểm tra tại chỗ. Cắm điện thử, mở máy, chạy thử một chu trình giặt ngắn. Trả tiền sau khi thử, không phải trước.
3. Với hàng gửi chuyển phát, chỉ dùng ví thanh toán trung gian tích hợp sẵn trong app. Ví này giữ tiền cho tới khi bạn xác nhận đã nhận hàng. Có mất vài trăm won phí, nhưng nó là phần bảo hiểm rẻ nhất bạn từng mua.
4. Tránh chuyển khoản riêng ra ngoài app, kể cả khi người bán nói làm vậy để “đỡ phí”.
5. Đọc kỹ hồ sơ người bán: điểm đánh giá, số giao dịch đã hoàn tất, thời gian tham gia. Tài khoản mới tinh đăng bán điện thoại đời mới giá rẻ một nửa là dấu hiệu cần bỏ qua.

Nếu đã lỡ mất tiền, đừng im lặng vì rào cản ngôn ngữ. Gọi 112, hoặc khai báo trực tuyến qua hệ thống tiếp nhận tố giác tội phạm mạng của Cảnh sát. Song song, tổng đài tư vấn tiêu dùng 1372 do Viện Bảo vệ Người tiêu dùng Hàn Quốc vận hành sẽ hướng dẫn bước tiếp theo. Trường hợp nghiêm trọng, bạn có thể liên hệ cơ quan đại diện ngoại giao để được hỗ trợ lãnh sự, thông tin đầu mối có tại trang của Bộ Ngoại giao Hàn Quốc.

Bạn mua an toàn rồi. Vậy còn chuyện bán thì sao? Ở đây có một ranh giới mà nhiều du học sinh không biết mình đã bước qua.

Bán đồ cũ có đụng tới tư cách lưu trú của bạn không?

Bán vài món đồ dùng rồi của chính mình thì không. Nhập hàng về bán lại đều đặn thì có.

Khác biệt nằm ở hai chữ: hoạt động kinh tế. Thanh lý cái tủ lạnh và bộ nồi trước khi về nước là xử lý tài sản cá nhân. Còn mua sỉ mỹ phẩm, quần áo hay phụ kiện rồi đăng bán liên tục để kiếm lời là kinh doanh, và tư cách lưu trú D-2, D-4 hay E-9 không bao gồm hoạt động đó.

Người nước ngoài đang cư trú tại Hàn Quốc, nếu muốn tiến hành hoạt động khác ngoài phạm vi tư cách lưu trú đang có, phải được phép của Bộ trưởng Bộ Tư pháp trước khi thực hiện. Trích hướng dẫn về hoạt động ngoài tư cách lưu trú, HiKorea

Với du học sinh D-2 và D-4, việc làm thêm phải xin phép làm việc bán thời gian qua HiKorea, kèm điều kiện về điểm TOPIK và tỷ lệ chuyên cần. Với lao động E-9 theo chương trình EPS, nơi làm việc bị giới hạn đúng theo hợp đồng đã đăng ký. Vi phạm quy định về hoạt động ngoài tư cách lưu trú có thể dẫn tới phạt tiền, hạn chế gia hạn visa, nặng hơn là buộc xuất cảnh. Khi không chắc, gọi tổng đài tư vấn người nước ngoài 1345, có hỗ trợ tiếng Việt. Du học sinh cũng có thể tham khảo thông tin chính thức tại Study in Korea do NIIED vận hành.

IMAGE_PLACEHOLDER_2

Ranh giới thực tế khá rộng rãi. Bạn dọn phòng và bán sạch đồ đạc của mình: không vấn đề gì. Bạn biến tài khoản Daangn thành một cửa hàng: đó là chuyện khác.

Xin giấy phép làm thêm cho du học sinh D-2

Tóm lại

Ba app, ba vai trò: Daangn cho đồ cồng kềnh trong bán kính đi bộ, Bunjang cho hàng nhỏ gửi chuyển phát và đồ K-pop, Junggonara cho món hiếm. Cả ba đều miễn phí đăng ký, nhưng đều cần số điện thoại Hàn Quốc, tức là cần thẻ cư trú trước.

Săn hàng vào cuối tháng 2 và cuối tháng 8, lúc giá chạm đáy. Khi mua nội thất, cộng thêm khoảng 30.000 won tiền xe tải nhỏ và nhớ rằng ngày vứt đi sẽ tốn thêm hơn 10.000 won tiền tem thải bỏ, trừ khi bạn cho tặng lại miễn phí.

Gặp mặt ban ngày, thử hàng trước khi trả tiền, và không bao giờ đặt cọc cho người lạ ngoài app. Nếu mất tiền, gọi 112 hoặc khai báo qua ECRM, tư vấn tiêu dùng ở số 1372.

Cuối cùng, giữ ranh giới: thanh lý đồ của mình thì tự do, buôn bán thường xuyên thì phải xin phép qua HiKorea trước.